Prijs voor de Democratie & Jaap Kruithof
Prijs voor de democratie & Jaap Kruithof
De Prijs voor de Democratie is een initiatief van Democratie 2000 en Trefpunt.
De prijsuitreiking wordt sinds 1992 georganiseerd als antwoord op Zwarte Zondag. Sinds 2009 wordt ook een Prijs Jaap Kruithof uitgereikt, in herdenking van Gentse filosoof Jaap Kruithof De Prijs Jaap Kruithof gaat naar 'vernieuwende en radicale denkers over een democratische en rechtvaardige samenleving en/of ijveraars voor meer sociale gelijkheid of actievoerders tegen maatschappelijke wantoestanden'.
Elk jaar worden zo mensen en organisaties in de kijker die zich met hart en ziel inzetten voor een warme, solidaire en rechtvaardige samenleving. Wat begon als een strijdbare reactie op Zwarte Zondag, groeide uit tot een jaarlijkse traditie vol inspiratie en hoop.
De uitreiking van de Jaap Kruithofprijs en uitreiking Democratie vormt een van de hoogtepunten van de Gentse Feesten aan het Walter De Buckplein, waar naast veel muziek ook maatschappelijke thema's, democratie, cultuur en klimaat jaarlijks centraal staan.
Laureaat voor de Prijs Jaap Kruithof
Hans Claus
Tijdens de komende editie van de Gentse Feesten wordt de Jaap Kruithofprijs uitgereikt aan Hans Claus, gewezen gevangenisdirecteur en een van de meest invloedrijke stemmen in het debat over een menswaardige en toekomstgerichte justitie.
Met deze prijs eren de organisatoren personen die, in de geest van filosoof Jaap Kruithof, een kritische bijdrage leveren aan het maatschappelijke debat en zich inzetten voor meer rechtvaardigheid, democratie en een solidaire samenleving.
Hans Claus verwierf brede bekendheid als gevangenisdirecteur van onder meer de gevangenissen van Gent en Oudenaarde. Gedurende zijn loopbaan zette hij zich onvermoeibaar in voor een detentiebeleid waarin niet alleen veiligheid, maar ook respect voor de menselijke waardigheid, re-integratie en verantwoordelijkheid centraal staan. Zijn pleidooi voor een meer humane justitie en modern menselijk detentiebeleid, maakte hem tot een gezaghebbende stem in het publieke debat, ook lang na zijn actieve loopbaan.
Volgens de organisatoren sluit zijn engagement naadloos aan bij het gedachtegoed van Jaap Kruithof. Beiden deelden de overtuiging dat een democratische samenleving voortdurend kritisch naar zichzelf moet durven kijken en dat instellingen ten dienste moeten staan van de mens.
Met de bekroning van Hans Claus willen Trefpunt Festival en Democratie 2000 ook het belang onderstrepen van een open debat over de toekomst van justitie, mensenrechten en de rol van de overheid in een democratische rechtsstaat.
De prijs Jaap Kruithof zelf is een beeldje ontworpen door activist en kunstenaar Frans Wuytack, die ook aanwezig zal zijn op de prijsuitrijking.
Laureaat voor de Prijs Democratie
de zes getroffen pijlers voor een democratisch middenveld - zijnde VREDEvzw, VREDESACTIE, CLIMAXI, GET BASIC, HEADQUARTERS OF THE MOVEMENT (HOTM) & LABO VZW
De Vlaamse regering bespaart 3,6 miljoen op subsidies voor het middenveld. Zes ‘linkse’ (volgens de Vlaamse regering “extreemlinkse”) organisaties betalen het gelag, als pasmunt voor de drooglegging van enkele organisaties uit de Vlaams-nationale zuil.
Om een politiek compromis binnen de Vlaamse regering mogelijk te maken, moesten zes ‘linkse’ middenveldorganisaties een (soms forse) korting op hun subsidies slikken en sommigen werden zelfs totaal zonder subsidie gezet.
De bevoegde minister van Cultuur, Caroline Gennez, wilde initieel de vooropgestelde 3,5 miljoen euro in het sociaal-cultureel volwassenenwerk besparen op organisaties die een slechte evaluatie kregen van de externe beoordelingscommissies. Toevallig ging het om een aantal klassiek “Vlaamse” organisaties met een negatief advies, zoals de Vlaamse Volksbeweging. In de plaats zette de N-VA haar zinnen op de financiering van “extreemlinkse” organisaties die (onbewezen) banden zouden hebben met het burgerlijke ongehoorzaamheidsplatform Code Rood.
Sinds twee jaar zijn alle ogen gericht op de brutale afbraak van de democratische rechtsstaat in de VS onder het steeds meer autocratische autoritaire regime van Trump, de Techmiljardairs en zijn MAGA stormtroepen en onze verontwaardiging is daarbij terecht groot. Maar wanneer intussen hetzelfde dicht bij ons gebeurt, blijft het onwezenlijk en onwaarschijnlijk stil. Geen rumoerig verzet, geen solidariteitbetogingen, eventjes mediagerimpel en daarna stilte. Een beangstigende stilte.
- Eric Goeman, voorzitter jury Prijs Democratie en Prijs Jaap Kruithof
Het resultaat van politieke koehandel is dat organisaties uit beide kampen subsidies verliezen. Opvallend is dat ook zes positief geëvalueerde organisaties (deels) hun financiering kwijtraken, zonder feitelijke of juridische onderbouwing. Het gaat opvallend genoeg om kritische en progressieve organisaties. Minister Caroline Gennez noemde het achteraf "een compromis, maar een goed compromis".
De grootste verliezer is Labo vzw. De Gentse organisatie kreeg in 2025 nog 212.660 euro subsidie en kreeg na een positieve evaluatie het advies om dat op te trekken tot 328.562 euro. Toch schrapte de regering de subsidie volledig. Volgens de minister omdat Labo "betrokken is of niet ondubbelzinnig afstand neemt van gewelddadig extremisme", zonder verdere onderbouwing. Ook het OCAD bevestigde die aantijging niet.
Ook Headquarters of the Movement (HOTM) krijgt ondanks een positieve beoordeling geen subsidie. Vrede, Vredesactie, Climaxi en GetBasic behouden enkel het wettelijke minimumbedrag van 150.000 euro. GetBasic verliest een kwart van zijn subsidie, Vredesactie de helft.
De Federatie noemt de motivatie van de regering vaag, onbewezen en juridisch ongegrond. Tegelijk trok minister-president Matthias Diependaele de geloofwaardigheid van de onafhankelijke beoordelingscommissies in twijfel, hoewel zijn partij zelf de huidige beoordelingsprocedure mee invoerde.
Dit past in een bredere tendens van democratische afbraak: kritische middenveldorganisaties worden gestigmatiseerd, financieel verzwakt en steeds vaker gecriminaliseerd. Zo krimpt de ruimte voor burgerengagement en protest. Een sterk en onafhankelijk middenveld is nochtans essentieel om een gezonde democratie te beschermen.
Afgelopen jaren werd de prijs uitgereikt aan
2025
Henri Heiman (Prijs Democratie)
Activisten Palestina (Prijs Jaap Kruithof)
2024
Orde van de Vlaamse Balies (Prijs Democratie)
Bezetters en Actievoerders aan de Universiteiten tegen de GAZA genocide (Prijs Jaap Kruithof)
2023
Actievoerders Delhaize (Prijs Democratie)
Extinction Rebellion (Prijs Jaap Kruithof)
2022
Nieuwswebsite Apache (Prijs Democratie)
Ludo De Brabander en Vrede vzw (Prijs Jaap Kruithof)
2021
Paula Semer (Prijs Democratie)
Jan Blommaert (Prijs Jaap Kruithof)
De Gentse Feesten Debatten
Zaterdag 18 juli t.e.m. zondag 26 juli 2026
Dagelijks van 14.00 tot 17.00 uur | Campo
gratis
Negen dagen lang vormt Campo het ontmoetingspunt voor iedereen die tijdens de Gentse Feesten ook ruimte wil maken voor verdieping en maatschappelijk debat. Academici, activisten, kunstenaars, syndicalisten, beleidsmakers en andere geëngageerde stemmen gaan in gesprek over de grote uitdagingen van vandaag.
Onderwijs, migratie, cultuur, energie, internationaal recht en tal van andere actuele thema's komen aan bod in een reeks lezingen en debatten die uitnodigen tot reflectie en dialoog.
Met onder meer Eva Brems, Francine Mestrum, Bart Caron, Agnes Demaeseneire, John Vandaele, Inge Schelstraete, Fourat Ben Chika, Frank D'Hanis en Amani El Haddad op het podium mag u scherpe analyses, inhoudelijke gesprekken en nieuwe inzichten verwachten.
Want een levende democratie vraagt om meer dan applaus alleen.
Meer info hier!
"Het middenveld is de ruggengraat van de democratieen dat moet zo blijven, anders zijn we met z’n allen vogels voor de kat."
Eric Goeman, voorzitter jury Prijs Democratie en Prijs Jaap Kruithof
Praktische informatie
Organisatie: Trefpunt Festival en Democratie 2000
Prijsuitreiking: Walter De Buckplein op 21 juli 2026 om 19u30
Perscontact is mogelijk in de VIP-ruimte van Trefpunt.
Een persaccreditatie aanvragen kan hier.
Meer informatie?
Kristien Hennion - Democratie 2000
Ine Van Nuffel - Trefpunt Festival - 0495 77 70 22
